φωτογραφίες: Μάνος Νικητίδης
Ο Κρίκελος, στο ανατολικό άκρο της Αμοργού, είναι το ψηλότερο βουνό του νησιού με ύψος που ξεπερνάει τα 800 μέτρα. Είναι το βουνό της Γιάλης (Αιγιάλης) και η ανάβαση σ' αυτό προσφέρει ξεχωριστές συγκινήσεις στους πεζοπόρους. Εκτός από την άγρια φύση του, την απέραντη θέα του στο Αιγαίο ως την Μικρά Ασία, έχει και αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Η ανάβαση στον Κρίκελο αρχίζει από την Λαγκάδα, το μεγαλύτερο χωριό της Γιάλης. Το μονοπάτι διακρίνεται πολύ καλά και είναι καλά σημασμένο.
Μετά την Λαγκάδα, το μονοπάτι σκιάζεται σε διάφορα σημεία από παλιές βελανιδιές. Στην Γιάλη σώζονται αρκετά τέτοια δέντρα, γιατί παλιά χρησιμοποιούσαν τα βελανίδια στην βυρσοδεψία.
Ένα ξωκλήσι με την βελανιδιά του και στο βάθος το μοναστήρι του Μεγάλου Θεολόγου.
Πλησιάζουμε στην πρώτη έκπληξη του Κρίκελου, στο βυζαντινό μοναστήρι του Θεολόγου.
Ο Μεγάλος Θεολόγος της Αιγιάλης (κατ' αντίθεση με το "Θεολογάκι" της Χώρας) είναι πιθανώς το παλαιότερο μοναστήρι της Αμοργού, όπως φαίνεται από τα αρχιτεκτονικά του στοιχεία και κυρίως την εσωτερική διάρθρωση του ναού του. Σήμερα είναι κλειστό και είναι μετόχι του μοναστηριού της Παναγίας Χοζοβιώτισσας. Η παρουσία ψηλά στον Κρίκελο, στην μέση του Αιγαίου, αποτελεί μοναδικό φαινόμενο σε όλο το Αρχιπέλαγος. Τον χειμώνα μόνιμη συντροφιά του Μεγάλου Θεολόγου αποτελούν οι κεραυνοί. Ο κεραυνόπληκτος Μεγάλος Θεολόγος ανακαινίστηκε πρόσφατα, με πρωτοβουλία του ηγούμενου της Χοζοβιώτισσας π. Σπυρίδωνα Δεναξά, Γιαλίτη στην καταγωγή.
Στο οροπέδιο του Μεγάλου Θεολόγου είναι τα παλιά κτήματα των Λαγκαδιανών.
Συνεχίζουμε την ανάβαση στον Κρίκελο και αντικρύζουμε τον Μεγάλο Θεολόγο από ψηλά.
Σε μικρές σπηλιές του βουνού βρίσκουν καταφύγιο τα κατσίκια του Κρίκελου, που διατηρούν τα χαρακτηριστικά της φυλής τους.
Βρισκόμαστε πλέον στο νότιο τμήμα της Αμοργού, ψηλά στον Κρίκελο. Στα πόδια μας, κάτω από τα κάθετα γκρεμά, απλώνεται η μεγάλη γαλάζια θάλασσα της Αμοργού.
Ακολουθούμε το μονοπάτι στο φρύδι του γκρεμού, και...
... και ξαφνικά αντικρύζουμε το ξωκλήσι του Σταυρού, το πιο διάσημο της Αμοργού. Στο βάθος η περίεργη κορυφή του Πάπα, όπου διασώζονται κομμάτια του πιο αρχαίου δάσους της Αμοργού με άγριους κέδρους.
Στο ξωκλήσι του Σταυρού γίνεται στις 14 Σεπτεμβρίου ένα από τα πιο συναρπαστικά πανηγυράκια του Αιγαίου, κυρολεκτικά πετώντας πάνω από τα γκρεμά και τη θάλασσα.
Επιστρέφοντας από άλλο μονοπάτι για την Αιγιάλη, αντικρύζουμε τον Μεγάλο Θεολόγο από άλλη οπτική γωνία.
Η θέα προς τις Μικρές Κυκλάδες από την κορυφή του Κρίκελου. Στα πόδια μας το νησί της Νικουριάς.
Ο Κρίκελος, στο ανατολικό άκρο της Αμοργού, είναι το ψηλότερο βουνό του νησιού με ύψος που ξεπερνάει τα 800 μέτρα. Είναι το βουνό της Γιάλης (Αιγιάλης) και η ανάβαση σ' αυτό προσφέρει ξεχωριστές συγκινήσεις στους πεζοπόρους. Εκτός από την άγρια φύση του, την απέραντη θέα του στο Αιγαίο ως την Μικρά Ασία, έχει και αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Η ανάβαση στον Κρίκελο αρχίζει από την Λαγκάδα, το μεγαλύτερο χωριό της Γιάλης. Το μονοπάτι διακρίνεται πολύ καλά και είναι καλά σημασμένο.
Μετά την Λαγκάδα, το μονοπάτι σκιάζεται σε διάφορα σημεία από παλιές βελανιδιές. Στην Γιάλη σώζονται αρκετά τέτοια δέντρα, γιατί παλιά χρησιμοποιούσαν τα βελανίδια στην βυρσοδεψία.
Ένα ξωκλήσι με την βελανιδιά του και στο βάθος το μοναστήρι του Μεγάλου Θεολόγου.
Πλησιάζουμε στην πρώτη έκπληξη του Κρίκελου, στο βυζαντινό μοναστήρι του Θεολόγου.
Ο Μεγάλος Θεολόγος της Αιγιάλης (κατ' αντίθεση με το "Θεολογάκι" της Χώρας) είναι πιθανώς το παλαιότερο μοναστήρι της Αμοργού, όπως φαίνεται από τα αρχιτεκτονικά του στοιχεία και κυρίως την εσωτερική διάρθρωση του ναού του. Σήμερα είναι κλειστό και είναι μετόχι του μοναστηριού της Παναγίας Χοζοβιώτισσας. Η παρουσία ψηλά στον Κρίκελο, στην μέση του Αιγαίου, αποτελεί μοναδικό φαινόμενο σε όλο το Αρχιπέλαγος. Τον χειμώνα μόνιμη συντροφιά του Μεγάλου Θεολόγου αποτελούν οι κεραυνοί. Ο κεραυνόπληκτος Μεγάλος Θεολόγος ανακαινίστηκε πρόσφατα, με πρωτοβουλία του ηγούμενου της Χοζοβιώτισσας π. Σπυρίδωνα Δεναξά, Γιαλίτη στην καταγωγή.
Στο οροπέδιο του Μεγάλου Θεολόγου είναι τα παλιά κτήματα των Λαγκαδιανών.
Συνεχίζουμε την ανάβαση στον Κρίκελο και αντικρύζουμε τον Μεγάλο Θεολόγο από ψηλά.
Σε μικρές σπηλιές του βουνού βρίσκουν καταφύγιο τα κατσίκια του Κρίκελου, που διατηρούν τα χαρακτηριστικά της φυλής τους.
Βρισκόμαστε πλέον στο νότιο τμήμα της Αμοργού, ψηλά στον Κρίκελο. Στα πόδια μας, κάτω από τα κάθετα γκρεμά, απλώνεται η μεγάλη γαλάζια θάλασσα της Αμοργού.
Ακολουθούμε το μονοπάτι στο φρύδι του γκρεμού, και...
... και ξαφνικά αντικρύζουμε το ξωκλήσι του Σταυρού, το πιο διάσημο της Αμοργού. Στο βάθος η περίεργη κορυφή του Πάπα, όπου διασώζονται κομμάτια του πιο αρχαίου δάσους της Αμοργού με άγριους κέδρους.
Στο ξωκλήσι του Σταυρού γίνεται στις 14 Σεπτεμβρίου ένα από τα πιο συναρπαστικά πανηγυράκια του Αιγαίου, κυρολεκτικά πετώντας πάνω από τα γκρεμά και τη θάλασσα.
Επιστρέφοντας από άλλο μονοπάτι για την Αιγιάλη, αντικρύζουμε τον Μεγάλο Θεολόγο από άλλη οπτική γωνία.
Η θέα προς τις Μικρές Κυκλάδες από την κορυφή του Κρίκελου. Στα πόδια μας το νησί της Νικουριάς.
Το πανόραμα της Αμοργού από το Κρίκελο...
