Η γιορτή της Χοζοβιώτισσας

Πανηγυρικά γιορτάστηκε η Παναγία η Χοζοβιώτισσα και στην Αμοργό και στην Αθήνα. Στο νησί η βροχή που έπεφτε όλη την νύχτα δεν εμπόδισε δεκάδες προσκυνητές από όλα τα μέρη της Αμοργού αλλά και από το Κουφονήσι, της Ηρακλειά, την Σχινούσα και την Σαντορίνη να παρακολουθήσουν την ολονυχτία στις 21 Νοεμβρίου, εορτή των Εισοδίων της Υπεραγίας Θεοτόκου. Στις ακολουθίες προΐστατο ο μητροπολίτης Θήρας, Αμοργού και Νήσων κ. Επιφάνιος Αρτέμης, παλαιός ηγούμενος της Χοζοβιώτισσας και γέννημα-θρέμμα Αμοργιανός από το Βρούτση.


Στις 25 Νοεμβρίου ο Σύνδεσμος Αμοργίνων οργάνωσε πανηγυρικό παναμοργιανό εορτασμό της Παναγίας Χοζοβιώτισσας στον Ιερό Ναό Ζωοδόχου Πηγής στην Δάφνη. Στην εκδήλωση του Συνδέσμου βραβέυτηκαν, όπως κάθε χρόνο, οι μαθητές που πέτυχαν την εισαγωγή τους στα ΑΕΙ, πολύτεκνες οικογένειες της Αμοργού, τα παιδιά που γεννήθηκαν στην Αμοργό από Αμοργιανούς γονείς και εθελοντές αιμοδότες.


Περισσότερες φωτογραφίες από την γιορτή της Χοζοβιώτισσας στην Αμοργό μπορείτε να δείτε πατώντας εδώ και στο μπλοκ Amorgos Photos.

.

Στο πανηγύρι του Αγίου Δημητρίου στα Θολάρια

φωτογραφίες 25/10/2007 Δημήτρης Συνοδινός

Αυθεντικό πανηγύρι, μακριά από την τουριστική βαβούρα του καλοκαιριού, γίνεται κάθε χρόνο στο ξωκλήσι του Αγίου Δημητρίου στα Θολάρια με φόντο την θάλασσα της Γιάλης. Η γιορτή διατηρεί τα παραδοσιακά της χαρακτηριστικά, γιατί στο ξωκλήσι δεν πηγαίνει δρόμος οπότε η πορεία προς αυτό γίνεται με τα πόδια ή με τα ζώα. Η συμμετοχή σε μια τέτοια γιορτή, για να αποκτήσει ουσιαστικό νόημα, χρειάζεται και τον κόπο της.

Πορεία προς το πανηγύρι από την είσοδο των Θολαριών...

Χαρά για τα παιδιά...

Βουκολική σκηνή σε ξερολοθικό τοπίο...

Στάση για φροντίδα στα ζώα στο παλιό πηγάδι...


Στο μονοπάτι για τον Άη Δημήτρη...


Η θέα από τον Άη Δημήτρη προς τις Μικρές Κυκλάδες

Η γιορτή σε εξέλιξη έξω από το ξωκλήσι

Η επιστροφή αρχίζει...

Επάνοδος στα Θολάρια με πλούσιο φεγγάρι και κοινή τράπεζα στο Πνευματικό Κέντρο Θολαρίων.

.

Στον Άγιο Μάμα της Λαγκάδας

Στο βάθος και αριστερά μας αχνοφαινόταν πάνω από τη θάλασσα η Ικαριά. Δεξιά από πάνω μας ανέβαιναν οι πλαγιές του Κρίκελου, κατάφυτες με πουρνάρια, σχινιές και σπάρτα. Γυρνώντας το βλέμμα πίσω, προς τη δύση, ο ήλιος άρχιζε να πέφτει πίσω από τη Νικουριά. Ένα αεράκι από τη θάλασσα σκόρπιζε δροσιά στα πρόσωπα των συγχωριανών. Όλα τα πρόσωπα είναι γνώριμα. Βασσάλοι, Βλαβιανοί, Νομικοί, Θεολογίτες, Πορτοκάληδες, Θηραίοι, Συνοδινοί, Γαβαλάδες, Γρίσποι…


Μέσα από το ξωκλήσι οι φωνές ιερέων και ψαλτών ακούγονται μελωδικές, καθαρές, ανθρώπινες χωρίς την παρεμβολή μικροφώνων και ηχείων…


Εσπερινός στο εκκλησάκι του Άγιου Μάμα της Λαγκάδας στο πρώτο φθινοπωρινό απόγευμα του Σεπτέμβρη. Παραμονή της γιορτής ενός από τους πιο παράξενους και αρχαίους αγίους της Ορθοδοξίας. Ανθρώπινο και γλυκό πανηγυράκι εκεί δίπλα στην θεσπέσια τοποθεσία της Επανωχωριανής, χωρίς την φασαρία και το στρίμωγμα των μεγάλων πανηγυριών του νησιού, που όσο περνάει ο χρόνος όλο και περισσότερο παραδίνονται βορά στον τουρισμό και την οχλαγωγία…


Όλα τα πρόσωπα είναι γνωστά και αγαπητά. Όλοι παρακολουθούν με ηρεμία και γαλήνη. Αυτές οι στιγμές ανήκουν στη Λαγκάδα και τη Γιάλη. Οι τουρίστες βρίσκονται αλλού. Αυτό το πανηγυράκι είναι δικό μας. Και μπορούμε να σκεφτόμαστε ελληνικά.


«Kύριε, εκέκραξα προς σε, εισάκουσόν μου, εισάκουσόv μου, Κύριε· Κύριε, εκέκραξα προς σε, εισάκουσόv μου, πρόσχες τη φωνή της δεήσεώς μου, εν τω κεκραγέναι με προς σε· εισάκουσόν μου, Κύριε. Κατευθυνθήτω η προσευχή μου ως θυμίαμα ενώπιόν σου· έπαρσις των χειρών μου θυσία εσπερινή· εισάκουσόν μου, Κύριε»…


Αυτός ο Άγιος Μάμας είναι πολύ παράξενος άγιος. Προστάτης των κοπαδιών αλλά και των άγριων ζώων. Πολλές φορές εικονίζεται καβάλα σ’ ένα λιοντάρι. Ο Άγιος Μάμας, γεννήθηκε στην Παφλαγονία της Μικράς Ασίας το 260 μ.Χ.. Οι γονείς του ήταν χριστιανοί και φυλακίστηκαν για την πίστη τους. Προτού πεθάνουν, έφεραν στη ζωή ένα παιδί. Το παιδί μεγάλωσε με θετούς γονείς. Η πρώτη λέξη που είπε ήταν «μαμά». Κι έτσι ονομάστηκε «Μάμας». Έζησε στα βουνά, δίπλα σε βοσκούς. Μπορούσε να μιλάει με τα ζώα. Μαρτύρησε σε ηλικία 15 χρόνων. Ο Άγιος Μάμας είναι άγιος Μικρασιάτης. Αλλά επίσης και Κύπριος και Αιγαιοπελαγίτης και Αμοργιανός. Η γιορτή του Άγιου Μάμα στη Λαγκάδα, είναι μία ακόμη από τις αρχαίες συνήθειες που συνεχίζουν να επιβιώνουν στην Γιάλη.


Μπαίνουμε στην τράπεζα. Η προσφορά είναι κατσίκι βραστό και κρασί. Τα παιδιά γυρίζουν με ένα κανάτι στο χέρι και φωνάζουν «κρασιιί..!», για όσους διψάνε. Κι ύστερα ξαναγυρίζουν και φωνάζουν «νεροοό..!». Και πιο μετά «αναψυκτικά για την ενίσχυση της εκκλησίας»…!


Η μικρή Ειρήνη, η κόρη του Βαγγέλη, χοροπηδάει ανάμεσά μας. Δεν θέλει να πάει με τη λαλά της. Θα γυρίσει με τα πόδια. Η λαλά της το Ρηνιώ και ο παππούς της ο Μανόλης, ανεβαίνουν στα ζώα και κατεβαίνουν προς το χωριό. Ο ήλιος έχει χαθεί πλέον από τον ορίζοντα της Γιάλης αλλά τα χρώματα της δύσης επιμένουν να τριγυρίζουν ανάμεσα στα σπίτια της Λαγκάδας. Ησυχία… Που και που ακούγονται οι ευχές των συγχωριανών: «και του χρόνου, να ΄μαστε καλά..!»


Απόβραδο... 1 Σεπτεμβρίου... Αιγιάλη... Στον Άγιο Μάμα της Λαγκάδας...


Ήμουν κι εγώ εκεί…


------
Για περισσότερες φωτογραφίες πατείστε εδώ

Η γιορτή του παστελιού

Το παστέλι είναι το γλυκό που συνοδεύει όλους τους γάμους και τις χαρές παντού στην Αμοργό. Βασίζεται σε δύο φυσικά προϊόντα, των οποίων η παραγωγή ήταν άφθονη στην Αμοργό:

1. Στο μέλι με τις τρεις βασικές εκδοχές του, δηλαδή το ρεικόμελο (από την πλούσια φθινοπωρινή ανθοφορία του ρεικιού), το μαγιάτικο (από την ανοιξιάτικη ανθοφορία των λουλουδιών) και το θυμαρίσιο (από την καλοκαρινή ανθοφορία των θυμαριών).
2. Στο σουσάμι, που σήμερα δεν παράγεται αλλά παλιότερα η παραγωγή του ήταν μεγάλη στην Αμοργό, όπου υπήρχαν και ειδικά σουσαμοχώραφα, όπως ένα περίφημο παλιά καλογερικό (ιδιοκτησίας της Χοζοβιώτισσας, δηλαδή) σουσαμοχώραφο στα Κατάπολα.

Το μέλι συνεχίζεται να παράγεται σε αφθονία στην Αμοργό, το σουσάμι είναι πολύ φθηνό στην αγορά, οι παραδόσεις και τα έθιμα έχουν βαθιές ρίζες στο νησί και τηρούνται. Έτσι το παστέλι πάνω σε λεμονόφυλλα συνεχίζει να είναι το πρώτο γλυκό του νησιού στους γάμους, στις βαπτίσεις, στις γιορτές και στις χαρές.


Τα τελευταία χρόνια με πρωτοβουλία του Γιάννη Δεσποτίδη, ο πολιτιστικός σύλλογος «Σημωνίδης» οργανώνει κάθε χρόνο τον Αύγουστο στην Χώρα την "Γιορτή του παστελιού", στην οποία οι επισκέπτες της Χώρας και της Αμοργού γενικότερα έχουν την ευκαιρία να δουν πως κατασκευάζεται το παστέλι σε ειδική εκδήλωση που γίνεται στην Λόζα (πλατεία) της Χώρας. Φυσικά ακολουθούν τραγούδια και χοροί μέχρι πρωίας.


Στην φωτογραφία κάτω ο εμπνευστής της "γιορτής του παστελιού" Γιάννης Δεσποτίδης ετοιμάζεται να επεξεργαστεί μια καζανιά ζεστού παστελιού μαζί με τον Θόδωρο Βλαβιανό. Περισσότερες φωτογραφίες από την "γιορτή του παστελιού" μπορείτε να δείτε στο Photos Amorgos ή κάνοντας κλικ εδώ.

Το πανηγύρι της Παναγίας Επανωχωριανής στην Λαγκάδα

φωτογραφίες Γιώργος Καψάλης

Σε ένα νησί που έχει προστάτιδα την Παναγία (Χοζοβιώτισσα) δεν θα μπορούσε παρά το μεγαλύτερο πανηγύρι του Αυγούστου να είναι αφιερωμένο στην Παναγία. Υπάρχουν αρκετά ξωκλήσια στην Αμοργό στο όνομα της Παναγίας, όπου τον Δεκαπενταύγουστο οργανώνονται πανηγυράκια (όπως στην Παναγίτσα του Κατακρωτηριού στα Κατάπολα) αλλά τα πρωτεία αναμφίβολα τα έχει η Παναγία η Επανωχωριανή στην Λαγκάδα της Γιάλης.


Το πανηγύρι της Επανωχωριανής είναι ένα από τα δύο μεγαλύτερα της Αμοργού (μαζί μ΄εκείνο της Αγίας Παρασκευής στην Κάτω Μεριά) και οπωσδήποτε το μεγαλύτερο πανηγύρι της Γιάλης. Αποτελεί σημείο αναφοράς για όλους τους Γιαλίτες, όπου κι αν κατοικούν. Έχει κι αυτό αρχαίες καταβολές και σπουδαία ιστορία, ακολουθώντας τις αμοργιανές παραδόσεις που θέλουν το φαγητό μετά τον εσπερινό να προσφέρεται δωρεάν στους συμμετέχοντες, μέσα από την προσφορές των Αιγιαλιτών και την εθελοντική τους εργασία. Το βασικό φαγητό που προσφέρεται είναι το περίφημο αμοργιανό πατατάτο, με κρέας από τα πάμπολλα κατσίκια που προσφέρουν οι Γιαλίτες στην Χάρη Της. Το γλέντι που κρατάει όλη τη νύχτα γίνεται στη λόζα (πλατεία) και τις ταβέρνες της Λαγκάδας


Φωτογραφίες από την προετοιμασία του πανηγυριού μπορείτε να δείτε πατώντας εδώ από το μπλοκ Photos Amorgos.


Φωτογραφίες από το πανηγύρι της Επανωχωριανής παρουσιάζονται αμέσως παρακάτω. Η λήψη τους έχει γίνει από τον εξαιρετικό φωτογράφο Γιώργο Καψάλη, μόνιμο κάτοικο Αιγιάλης τα τελευταία χρόνια.

Χώρα Αμοργού : Το πανηγύρι του Χριστού στις 6 Αυγούστου

Η Αμοργός φημίζεται για τα πολλά μεγάλα και μικρά πανηγύρια της. Το πανηγύρι του Χριστού είναι το νεότερο αλλά έχει την χάρη ότι γίνεται στην καρδιά της Χώρας, την κεντρική πλατεία που στην ντοπιολαλιά ονομάζεται «Λόζα».

Στη Λόζα λοιπόν της Χώρας κάθε χρόνο στις 6 Αυγούστου γίνεται μία από τις πιο μαζικές και πιο πανηγυρικές καλοκαιρινές γιορτές σε ολόκληρο το Αιγαίο. Το πανηγύρι οργανώνει ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Σημωνίδης». Προσφέρεται σε όλους δωρεάν φαγητό, που είναι τηγανιτή αθερίνα, τηγανητός μπακαλιάρος και σαλάτες.

Στο πανηγύρι παίζουν βιολί και λαούτο και τραγουδούν ντόπιοι μουσικοί απ΄όλη την Αμοργό και δίνεται έμφαση στο να διατηρηθεί το αμοργιανό μουσικό ύφος και γενικά η γνήσια κυκλαδίτικη και αιγαιοπελαγίτικη μουσική παράδοση, αν και κάτι τέτοιο είναι δύσκολο όταν το κέφι ανεβαίνει και ανάβουν τα αίματα. Φέτος, μουσικός πρωταγωνιστής στο χωραΐτικο πανηγύρι του Χριστού θα είναι ο περίφημος βιολιστής και συνθέτης Νίκος Οικονομίδης, ερευνητής και κάτοχος της αμοργιανής μουσικής παράδοσης αφού είναι από την Σχινούσα.

Περισσότερες φωτογραφίες από το πανηγύρι του Χριστού μπορείτε να δείτε πατώντας εδώ ή πηγαίνοντας στο

http://photosamorgos.blogspot.com/
 

Το μεγαλύτερο πανηγύρι της Αμοργού, 25 Ιουλίου στην Αγία Παρασκευή της Κολοφάνας

Φωτογραφίες από το πανηγύρι μπορείτε να δείτε πατώντας εδώ

Στην καρδιά του καλοκαιριού η εορτή της Αγίας Παρασκευής στην Κολοφάνα και την Κάτω Μεριά κινητοποιεί όλο το νησί και αποτελεί σημείο αναφοράς στις ψυχές όλων των Αμοργιανών, όπου κι αν βρίσκονται στον πλανήτη

Τα παλιά χρόνια πηγαίναμε με τα πόδια, με τα ζώα και με τα καΐκια. Σήμερα πηγαίνουμε με τ’ αυτοκίνητα, που σχηματίζουν ουρά χιλιομέτρων. Και τότε και τώρα συνεχίζουμε στο πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής, στις 25/26 Ιουλίου, τα αρχαία έθιμα της παλλαϊκής προσφοράς, της πάνδημης συμμετοχής και της κοινής τράπεζας.

Είναι ένα από τα μεγαλύτερα πανηγύρια των Κυκλάδων. Για μας είναι το μεγαλύτερο. Και κάθε Αμοργιανός, μέσα κι έξω από το νησί, όπου κι αν είναι στον κόσμο επιζητεί η Χάρη της Αγίας Παρασκευής να είναι μαζί του. Όπως ο Νικόλας ο Γαβαλάς, εγκατεστημένος στην Νέα Υόρκη των ΗΠΑ, που ενισχύει με πολλούς τρόπους τις εκδηλώσεις του πανηγυριού.

Για τον ναό της Αγίας Παρασκευής και όλων των συμπληρωματικών εγκαταστάσεων υπεύθυνο είναι το εκκλησιαστικό συμβούλιο που το αποτελούν οι Ιωάννης Κωβαίος του Ηλία, Σταμάτης Σίμος του Ευαγγέλου, Κωβαίος Εμμανουήλ του Γεωργίου, Νομικού Ευδοκία του Αντωνίου και Νομικός Νικόλαος του Εμμανουήλ.

Από όλο το νησί συγκεντρώνονται στα μαγγιπειό στάρια, αλεύρια, λάδια και όλα τα άλλα απαραίτητα υλικά για να γίνουν τα ψωμιά και τα παραδοσιακά φαγητά, που είναι το πατατάτο, το ξιδάτο, ο κοφτός, η ροβυθάδα και το πιλάφι.

Ζυμώνονται και ψήνονται πάνω από 500 διπλά καρβέλια. Κάθε δωρητής (και είναι πολλοί) για την προσφορά του θα πάρει δώρο κι ένα καρβέλι. Προσφέρονται δεκάδες ζώα. Κάθε χρόνο προσφέρονται πάνω από 120 κατσίκια, γελάδες και μοσχάρια. Παλιά τα ζώα σφάζονταν δίπλα στις σχοινιές. Τώρα υπάρχει σφαγείο.

Γίνονται 8 καζάνια με πατατάτο (και δύο… μικρά), ένα με κοφτό και ένα με ξιδάτο. Υπολογίζεται ότι την παραμονή που γίνεται και ο μεγάλος χορός δίπλα στην εκκλησία σιτίζονται πάνω από 1.400 άτομα. Όταν οι ημερομηνίες του τριήμερου πανηγυριού πέφτουν σε νηστίσιμες μέρες τότε μαγειρεύονται ρεβίθια και πιλάφι.

Τα είδη μπακαλικής (χαρτο-πετσέτες, ξύδια, κλπ) τα προσφέρουν οι αυτοκινητιστές. Δείγμα ότι μπορεί η αμοργιανή κοινωνία να εκσυγχρονίστηκε με τ’ αυτοκίνητα αλλά τα παλιά έθιμα της προσφοράς συνεχίζονται.

Το πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής αλλά και το ίδιο το προσκύνημα έχει εμβέλεια μέχρι τις Μικρές Κυκλάδες, που κατοικούνται άλλωστε από αμοργιανές οικογένειες. Αλλά η αίγλη του μεγάλου πανηγυριού της Αμοργού φτάνει πλέον αρκετά μακριά από το νησί. Για το πατατάτο οι απαραίτητες… πατάτες είναι προσφορά εδώ και χρόνια επαγγελματία από την Απείρανθο της Νάξου.

Όλα αυτά δείχνουν πόσο μεγάλο είναι το πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής. Το σημαντικότερο γεγονός όμως των τελευταίων χρόνων, το οποίο προσφέρει ένα μοναδικό προνόμιο στο πανηγύρι και το νησί μας, είναι η παρουσία του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Χριστοδούλου, ο οποίος και χοροστατεί στον πανηγυρικό εσπερινό.

Μόνιμος καλοκαιρινό επισκέπτης της Αμοργού, εδώ και δεκαετίες, ο Μακαριότατος Αρχιεπίσκοπος δεν θα χοροστατήσεις φέτος λόγω της γνωστής περιπέτειας της υγείας του. Στην Αμερική που θα πάει για να χειρουργηθεί, ασφαλώς θα είναι μαζί του και η Αγία Παρασκευή της Αμοργού.

Ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ. Θεόδωρος Β' και ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Χριστόδουλος στην πανήγυρη του 2005

Πανηγύρια της Αμοργού: Γιορτές με αρχαίες ρίζες

Απόσπασμα από το βιβλίο του Αντωνίου Μηλιαράκη «ΑΜΟΡΓΟΣ, Υπομνήματα περιγραφικά των Κυκλάδων Νήσων, Αθήνα 1884».

«Θεωρούμεν αναγκαίον να μνημονεύσωμεν ιδιαζουσών τινών θρησκευτικών τελετών πομπωδώς τελουμένων, και ίσως εχουσών καταγωγήν αρχαίαν. Καθόλου δεν παρατηρώ επί του θέματος της θρησκευτικής καταστάσεως των κατοίκων, ότι ως προς το θρησκευτικόν αίσθημα οι κάτοικοι εν γένει των νήσων υπερτερούσι τους των ηπειρωτικών χωρών της Ελλάδος. Μεμονωμένοι επί των νησιωτικών βράχων, ωσεί εν εξορία, πόρρω των ομοεθνών, και ηναγκασμένοι ως εκ της φύσεως των τόπων εις την γεωργίαν και την ναυτιλίαν, ουδένα έτερον έχουσι ηθικόν περισπασμόν ή την θρησκείαν. Πάσαι οι προς τέρψιν αυτών πανηγύρεις είναι συνδεδεμέναι αναποστάστως προς μίαν θρησκευτικήν τελετήν.

Εν Αμοργώ δε παρετήρησα ότι ιδιαζόντως τιμώσι τους ιερείς, χαρετώσιν αυτούς πάντοτε διά μετανοίας και δι’ ασπασμού της χειρός. Τοιαύτην δεν μετάνοιαν και ασπασμόν ποιούσι και αυταί αι μητέρες προς τους ιδίους υιούς, όταν είναι ιερωμένοι, υποχωρούσης και της ηλικίας και της αξιοπρεπείας της μητρός απέναντι του σεμνού σχήματος του ιερέως.Εν τοις ναοίς δεν έχουσι δίσκους, δεν ανάπτουσιν υποχρεωτικώς κηρία άλλα πλην των κεκανονισμένων. Όλα είναι αυτοπροαίρετα.. Εις πάσαν κηδείαν κατ’ έθιμον μετέχουσι πάντες οι ιερείς της πόλεως ή του χωρίου. Κατ’ έθιμον ωσαύτως παλαιόν η δεδομένη αμοιβή εις έκαστον των ιερέων δια την κηδείαν είναι λεπτά δέκα. Εν Αμοργώ αι εκκλησίαι δεν διακρίνονται επί μεγέθει και αρχιτεκτονικήν τέχνην, αλλ’ ουχ ήττον πάσαι, και αυτά έτι τα εξωκκλήσια, έχουσιν ικανήν ευπρέπειαν, και πανταχού διακρίνει τις τα ίχνη της ευλαβείας......

Εορτή θρησκευτική τελείται κατά την επέτειον της Αγίας Παρασκευής και του Αγ. Ιωάννου του Βρούτση. Οι έχοντες περί τους ναούς τούτους αγρούς, διορίζουσι μεταξύ αυτών έναν επιστάτην ή τελετάρχην, εις ον δίδουσι προς φύλαξιν άπαξ μερίδα των συγκομιζομένων καρπών, σίτου, κριθής, ελαίου, φάβας, τυρού κτλ. Ούτος διατηρεί τας εισφοράς ταύτας εις αποθήκην κειμένην παρά τοις ειρημένοις ναοίς, ην καλούσιν οι Αμοργίνοι μαγγιπειώ, εκ της βυζαντινής λέξεως μάγγιπος (μάγειρος). Εν τω μαγγιπειώ δ’ ευρίσκονται και όλα τα χρήσιμα μαγειρικά σκεύη, αποκτηθέντα και ταύτα δι’ εισφοράς, και ανήκοντα εις τους συνερανιστάς. Αι τροφαί αύται χρησιμεύουσιν εις τους προσεχομένους κατά την παραμονήν της εορτής του Αγίου ή Αγίας συνεορταστάς, οίτινες συντρώγουσιν εν κοινή τραπέζη.

Οι πανηγυρισταί ηναγκασμένοι όντες να διανυκτερεύσωσι περί τους ναούς, διότι ευρίσκονται πόρρω της κωμοπόλεως και των αγροκατοικιών, κτίζουσιν εκ ξηρολίθων καλύβας επί των οποίων ο τελετάρχης κατ’ έτος υποχρεούται να θέτη στέγην εκ κλάδων δένδρων. Εντός δεν αυτών, εχουσών σχήμα ελλειψοειδές, διανυκτερεύει εκάστη οικογένεια. Αι καλύβαι αύται είναι ιδιοκτησία εκάστης οικογενείας, διατηρούνται δι’ όλου του έτους και ονομάζονται υπό των εντοπίων μούδαι, δια λέξεως ανηκούσης εις τον παρηκμακότα λατινισμόν, σημαινούσης δ’ οικίσκον άθυρον».

Οι φωτιές του 'Αη Γιαννιού

φωτογραφίες Γιάννης Δεσποτίδης

Έγινε και φέτος στην Χώρα το παλιό έθιμο με τις φωτιές του Άη Γιαννιού, με πρωτοβουλία του πολιτιστικού συλλόγου "Σιμωνίδης". Η φωτιά άναψε στην Λόζα. Μικροί και μεγάλοι επιδόθηκαν στα άλματα πάνω από την φωτιά, όπως επιτάσσει η παράδοση. Ακολούθησαν χοροί και τραγούδια μέχρι αργά τη νύχτα.

Η φωτιά έχει φουντώσει στο κέντρο της Λόζας

Όλοι περιμένουν να κατακάτσουν οι φλόγες για να αρχίσουν τα άλματα
Πηδήματα πάνω από την φωτιά, όπως θέλει το έθιμο


Μάρκος Γαβράς (βιολί), Βαγγέλης Δεσποτίδης (τραγούδι) και Γιώργος Βλαβιανός έπαιξαν στην γιορτή.

Ο χορός αρχίζει από μικρούς και μεγάλους

Η νέα γενιά της Χώρας συνοδεύει με βιολί και λαούτο το τραγούδι του Βαγγέλη

Νύχτες μαγικές ονειρεμένες στην Αμοργό

Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Το κάστρο της Αμοργού» (τεύχος 8, Αύγουστος 2004) στην στήλη «Περισκόπιο»

Ο ήλιος στέλνει τα τελευταία του χαμόγελα στον κόλπο της Αιγιάλης. Οι ταβέρνες και τα μπαράκια αρχίζουν ν’ ανάβουν τα φώτα τους στον Όρμο, την Λαγκάδα, τα Θολάρια. Οι λαουτιέρηδες και οι βιολιτζήδες βγάζουν τα όργανα από τα θηκάρια τους. Σε λίγο μία ακόμα αξέχαστη καλοκαιρινή νύχτα θ’ αρχίσει στην Αιγιάλη...

Στην Χώρα οι πλαστικοί όγκοι του βυζαντινού οικισμού τυλίγονται στα κυανίζοντα χρώματα του σούρουπου. Στο κάστρο, τα παράθυρα των σπιτιών και τους δρόμους τα ηλεκτρικά φώτα αρχίζουν την μάχη με τη νύχτα. Και πίσω από τους τρούλους της μητρόπολης, στην Λόζα, ετοιμάζεται ν΄ αρχίσει το πανηγύρι...

Το τελευταίο το φως της δύσης έσβησε... Οι δρόμοι στην Χώρα ερήμωσαν... Το πανηγύρι έχει αρχίσει.

Στα Κατάπολα η θάλασσα αστραποβολά από τα φώτα των κέντρων και των σπιτιών. Από τις καφετέριες της πλατείας οι φωνές απλώνονται στις βάρκες και τα καίκια. Από μια ταβέρνα το μουρμουρητό ενός νησιώτικου βιολιού κι από ένα μπαράκι ο ηλεκτρικός ήχος του μπλουζ ετοιμάζονται να υποδεχτούν την πανσέληνο…

Στην Χώρα η πανσέληνος έχει αρχίσει να ξεπροβάλει πίσω από τους μύλους. Ένα ασημένιο ποτάμι φωτός διασχίζει την θάλασσα, περνάει από το Βιόκαστρο, ανεβαίνει το βουνό και ξεχύνεται μέσα στην Χώρα της Αμοργού.

Στα Κατάπολα η νύχτα ξεκινάει με μια συναυλία τζαζ δίπλα στην θάλασσα. Μαζί με τους ήχους του σαξόφωνου και του μπάσου, περίεργος πρωταγωνιστής αναδεικνύεται ο σιγανός ήχος του κύματος. Λίγο πιο κάτω οι παρέες γεύονται παγωτό «Δωδώνη» και συζητάνε τα σχέδια για τη νύχτα που έχει αρχίσει. Το σαξόφωνο κάνει μια παύση κι ακούγεται το γέλιο ενός κοριτσιού...

Στην Λόζα το πανηγύρι έχει ανάψει. Κοινή τράπεζα και δωρεάν φαγητό από τον πολιτιστικό σύλλογο «Σημωνίδης». Ψηλά από το πλατύσκαλο του δημαρχείου οι νησιώτικοι σκοποί οιστρηλατούν τα βήματα του συρτού και του μπάλου. Είμαστε στην καρδιά του καλοκαιριού, πολλοί ξενιτεμένοι έχουν επιστρέψει, η Χώρα χαίρεται. Τα μεσάνυχτα πέρασαν εδώ και ώρα. Το γλέντι συνεχίζεται...

Στην Αιγιάλη ξημερώνει. Το δοξάρι επιμένει να γλυκοτραγουδάει. Επιμένει να παραμένει και ο αποκαμωμένος γλεντοκόπος. Ένας φλας ανάβει και ο Ιταλός φωτογράφος αποτυπώνει μια στιγμή που της έχει δώσει τον τίτλο «πρωίνό μετά το γλέντι στη Λαγκάδα». Ξημερώνει...

Την ίδια ώρα ένα ιστιοπλοϊκό σκάφος καβατζάρει την Αμοργό στη ρότα για Δωδεκάνησα. Ο τιμονιέρης σηκώνει το χέρι κι αιχμαλωτίζει στο φιλμ το πρώτο φως του ήλιου που πέφτει πάνω στον αγέρωχο Κρίκελο. Ξημέρωσε...